Romanya'da bir işletmeyi devralmak isteyen Almanya, Avusturya, İtalya veya Türkiye'den bir yatırımcının ilke olarak iki seçeneği vardır: işletmenin sahibi olan şirketin paylarını veya hisselerini satın almak (share deal) ya da şirketin varlıklarını, sözleşmelerini ve gerektiğinde çalışanlarını doğrudan satın almak (asset deal). Bu tercih; riskleri, gerekli onayları ve ödenecek vergi ve harçları etkiler.
Romanya'da bir şirketin satın alınması, Avrupa'daki birleşme ve devralma (M&A) işlemlerinin olağan aşamalarını izler. Farklılıklar şirketler hukuku işlemlerinde, ticaret sicilinde (registrul comerțului), yabancı yatırımların denetiminde ve çalışanlara ilişkin kurallarda ortaya çıkar.
1. Share deal mi, asset deal mi: uygulamadaki farklar
Share deal (pay veya hisse satın alımı)
- yalnızca ortaklar veya pay sahipleri değişir; şirket aynı kalır, aynı sözleşmeler, çalışanlar, borçlar ve davalarla birlikte;
- sözleşmelerin ve izinlerin devredilmesi gerekmez, ancak bazı sözleşmeler karşı tarafa sözleşmeyi feshetme veya önceden onay isteme hakkı veren kontrol değişikliği (change of control) hükümleri içerir;
- alıcı geçmişe ait riskleri de (vergi, çevre, dava riskleri) devralır;
Asset deal (varlıkların veya bir ticari işletmenin satın alınması)
- alıcı devralacağı varlıkları, sözleşmeleri ve borçları seçer; üstlenilmeyen borçlar ilke olarak satıcıda kalır;
- her varlık kategorisi kanunun öngördüğü şekilde devredilir: taşınmazlar noterde düzenlenen resmî senet ve tapu siciline (carte funciară) tescil ile, markalar OSIM veya EUIPO nezdinde tescil ile, sözleşmeler karşı tarafın onayıyla (sözleşmenin devri, Medeni Kanun'un 1315 vd. maddeleri);
- satıcı adına düzenlenmiş izinler kural olarak kendiliğinden devredilmez; yeniden alınmaları veya özel kanun uyarınca devredilmeleri gerekir;
- Avrupa Birliği dışından bir tüzel kişi Romanya'da doğrudan arazi edinebilmeyi ancak uluslararası antlaşmalardaki koşullar çerçevesinde ve karşılıklılık esasına göre yapabilir; bu kısıtlama, yabancı uyruklu kişilerin sahibi olduğu durumlarda dahi Romanya'da kurulmuş bir şirkete uygulanmaz;
- kimliğini koruyan bir ekonomik faaliyet devredilirse, çalışanlar kanun gereği alıcıya geçer (bölüm 6).
Share deal, genellikle çok sayıda izin ve sözleşmeye sahip işletmeler için tercih edilir. Asset deal ise hedef şirketin önemli borçları veya davaları bulunduğunda, yalnızca bir iş kolu satın alındığında veya satıcı aciz hâlinde (insolvență) olduğunda kullanılır. Aciz prosedüründe satılan mallar ilke olarak yüklerden arınmış olarak edinilir (Acizin önlenmesi prosedürleri ve aciz prosedürü hakkında 85/2014 sayılı Kanun'un 91. maddesi).
2. İşlemin aşamaları
- NDA (gizlilik sözleşmesi): bilgilere erişimden önce imzalanır. Yeniden yayımlanmış Medeni Kanun hakkındaki 287/2009 sayılı Kanun ("Medeni Kanun"), müzakerelerde edinilen bilgilerin gizliliğini zaten öngörür (madde 1184); ancak NDA hangi bilgilerin korunduğunu, bunlara kimin erişebileceğini ve hangi tazminatın ödeneceğini açıkça belirler.
- LOI veya term sheet: tahmini bedeli, yapıyı, takvimi ve kural olarak münhasırlığı belirler; genel olarak yalnızca gizlilik ve münhasırlık hükümleri bağlayıcıdır. LOI işlemin yapılması yükümlülüğünü doğurmasa da müzakereleri kötü niyetle başlatan, sürdüren veya kesen taraf, verdiği zarardan sorumludur (Medeni Kanun'un müzakerelerde dürüstlüğe ilişkin 1183. maddesi).
- Hukuki, vergisel ve finansal due diligence (bölüm 3); kural olarak inceleme için gerekli tüm belgeleri içeren sanal bir veri odasının (data room) alıcının kullanımına sunulmasıyla yapılır.
- SPA (share purchase agreement) veya APA (asset purchase agreement) müzakeresi.
- Signing: sözleşmenin imzalanması. Taraflarca kararlaştırılmış geciktirici koşullar yoksa, işlemin signing ve closing'i aynı gün gerçekleşebilir.
- Geciktirici koşullar: Rekabet Konseyi'nin ve CEISD'nin onayları, bankaların veya sözleşme taraflarının onayları, şirket organlarının kararları.
- Son tarih (long-stop date): geciktirici koşullar bu tarihe kadar gerçekleşmezse taraflar sözleşmenin sona ermesini kararlaştırabilir.
- Closing: bedelin ödenmesi, payların veya varlıkların devri, ticaret sicilindeki tescil işlemleri.
Signing ile closing arasında SPA, satıcının işletmenin yönetimine ilişkin yükümlülüklerini belirler (örneğin, alıcının onayı olmadan kâr payı dağıtma yasağı). Bedelin aşırı ifa güçlüğü (impreviziune) gerekçesiyle yeniden müzakere edilmesini önlemek için taraflar genellikle koşulların değişmesi riskini üstlendiklerini öngörür (Medeni Kanun'un 1271. maddesi).
3. Due diligence: Romanya'daki bir şirkette neler incelenir
Bilgilerin önemli bir kısmı kamuya açık sicillerden doğrulanabilir:
- Ulusal Ticaret Sicili Ofisi ("ONRC") tarafından tutulan ticaret sicili: ortaklar, yöneticiler, sermaye, tescil geçmişi, paylar üzerindeki hacizler;
- gerçek faydalanıcı: Kara paranın aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi ve bunlarla mücadele hakkında 129/2019 sayılı Kanun uyarınca ticaret siciline verilen beyan;
- taşınır teminatları: Ulusal Taşınır Mal Aleniyet Sicili ("RNPM") – şirketin payları, alacakları, hesapları ve ekipmanı üzerindeki rehinler ile olası hacizler;
- davalar: mahkemelerin portalı ve Aciz Prosedürleri Bülteni;
- taşınmazlar: tapu sicili kayıt örnekleri, takyidatlar ve olası istihkak talepleri;
- izinler: çevre ve işletme izinleri, sektörel lisanslar, süreleri ve koşullarıyla birlikte;
- sözleşmeler: kontrol değişikliği, münhasırlık, rekabet yasağı hükümleri, verilmiş teminatlar;
- çalışanlar: bireysel ve toplu iş sözleşmeleri, iş davaları, sosyal güvenlik primlerinin ödenmesi, yabancı çalışanların çalışma izinleri;
- vergi durumu: Ulusal Vergi İdaresi Ajansı ("ANAF") tarafından düzenlenen vergi borcu durum belgesi (certificat de atestare fiscală) ve yerel vergi belgesi, vergi incelemesi raporları.
Vergi borcu durum belgesi, düzenlendiği tarihteki vadesi geçmiş borçları gösterir; ancak önceki dönemler için ileride yapılacak bir vergi incelemesinde tespit edilebilecek yükümlülükleri kapsamaz. Tespit edilmemiş riskler, satıcının SPA'da öngörülen garantileri ve tazmin mekanizmalarıyla karşılanır. Due diligence sonuçları doğrudan SPA'ya yansıtılmalıdır: tespit edilen riskler özel tazminatlar, bedel düzeltmeleri veya geciktirici koşullarla karşılanır; satıcı ise alıcıya açıkladığı hususlar bakımından sorumluluğunu sınırlayabilir. Bir riskin tespit edilmesi veya açıklanmasının ardından SPA'da; bunun mali sonuçlarına hangi tarafın katlanacağı, sorumluluğun süresi ve sınırları ile tazminat ödemesinin teminat altına alınmasına ilişkin mekanizmalar açıkça düzenlenmelidir.
Romanya'da bir şirketin veya işletmenin satın alınmasına mı hazırlanıyorsunuz? Yapıyı, onay takvimini ve due diligence kapsamını birlikte belirleyelim.
4. Ekonomik yoğunlaşmaların denetimi
Bir şirket üzerinde kontrolün edinilmesi, kural olarak, yeniden yayımlanmış 21/1996 sayılı Rekabet Kanunu ("Rekabet Kanunu") anlamında bir ekonomik yoğunlaşma oluşturur. Aşağıdaki iki koşulun birlikte gerçekleşmesi hâlinde yoğunlaşma, ulusal rekabet otoritesi olan Rekabet Konseyi'ne bildirilmelidir (Rekabet Kanunu'nun 15. maddesi):
- ilgili teşebbüslerin toplam cirosu 10 milyon avronun ley karşılığını aşıyorsa;
- ilgili teşebbüslerden en az ikisinin her biri Romanya'da 4 milyon avronun ley karşılığını aşan ciro elde etmişse.
Cirolar kural olarak bir önceki mali yıl esas alınarak hesaplanır. Tek başına kontrolün edinilmesi hâlinde hesaplama; alıcının grubunun cirosunu ve satın alınan şirketin, onun kontrol ettiği teşebbüslerle birlikte cirosunu kapsar, satıcının grubunda kalan faaliyetleri ise kapsamaz; ayrıntılı kurallar, 386/2010 sayılı Emir ile yürürlüğe konan Rekabet Konseyi Talimatlarında yer alır.
Yoğunlaşma, izin verilmeden önce hayata geçirilemez (standstill yükümlülüğü). İzinden önce hayata geçirme, toplam cironun 'una kadar para cezası ile yaptırıma bağlanabilir. 1 Ekim 2026'dan itibaren, Rekabet Konseyi Başkanının 2192/2026 sayılı Emri ile yürürlüğe konan ekonomik yoğunlaşmalara ilişkin yeni bir yönetmelik uygulanmaktadır. Basitleştirilmiş prosedürde karar, ilke olarak, eksiksiz bildirimden itibaren 45 gün içinde verilir.
Büyük işlemlerde yetki, teşebbüsler arasındaki yoğunlaşmaların kontrolüne ilişkin 139/2004 sayılı (AT) Tüzüğü ("AB Birleşme Tüzüğü") uyarınca Avrupa Komisyonu'na ait olabilir. Hedef şirketin Avrupa Birliği'ndeki cirosu en az 500 milyon avro ise ve alıcı ile hedef şirket, imzadan önceki son üç yılda üçüncü ülkelerden toplam 50 milyon avroyu aşan mali katkı almışsa, iç pazarı bozan yabancı sübvansiyonlara ilişkin 2022/2560 sayılı (AB) Tüzüğü ("Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü") uyarınca bildirim yükümlülüğü doğar.
5. Doğrudan yabancı yatırımların denetimi (CEISD)
Ulusal güvenlik veya kamu düzeni bakımından hassas alanlardaki yatırımlar, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin Birlik'e yönelik doğrudan yabancı yatırımların taranmasına ilişkin bir çerçeve oluşturan 19 Mart 2019 tarihli 2019/452 sayılı (AB) Tüzüğü'nün uygulanmasına yönelik tedbirler ile 21/1996 sayılı Rekabet Kanunu'nda değişiklik ve eklemeler yapılması hakkında 46/2022 sayılı Hükümet Acil Durum Kararnamesi ("46/2022 sayılı OUG") uyarınca Doğrudan Yabancı Yatırımları İnceleme Komisyonu ("CEISD") tarafından incelenir.
13 Mart 2026'da yürürlüğe giren 17/2026 sayılı OUG bu rejimi önemli ölçüde değiştirmiştir:
- bildirim eşiği 2 milyon avrodan 5 milyon avroya yükseltilmiştir; eşiğin altındaki yatırımlar, ulusal güvenliği veya kamu düzenini etkileyebilecek nitelikteyse yine de incelenebilir ve aynı taraflar arasında bir yıl içinde yapılan bağlantılı işlemler birlikte hesaplanır;
- rejim, yalnızca pay veya hisse edinimine değil, hassas alanlardaki maddi veya maddi olmayan varlıkların edinimine de uygulanır;
- prosedür hem Avrupa Birliği dışından hem de Birlik içinden yatırımcıları kapsar; fiilî kontrolü veya gerçek faydalanıcıyı değiştirmeyen bazı grup içi yeniden yapılanmalar istisna tutulmuştur;
- hassas alanlar arasında kritik teknolojiler, kritik altyapı (enerji, ulaştırma, sağlık, iletişim), ilaç sektörü, savunma ve tarım-gıda sektörü yer alır;
- CEISD'nin görüşünün ardından izin emri Başbakanlık Kançılaryası tarafından düzenlenir; inceleme katkı payı 5.000 avroya düşürülmüştür.
Bildirime tabi yatırım, izin alınmadan önce hayata geçirilemez. Bu nedenle CEISD izni SPA'da geciktirici koşul olarak öngörülür ve hedef şirketin faaliyetinin hassas alanlara girip girmediğinin analizi, faaliyet konusu esas alınarak daha LOI aşamasında yapılır. 17/2026 sayılı OUG bildirim rejimini varlık edinimlerini de kapsayacak şekilde genişlettiğinden, bir asset deal artık bu analizin dışında kendiliğinden kalmaz.
CEISD izni ile Rekabet Konseyi izni ayrı prosedürlerdir. Prosedüre ilişkin ayrıntıları Romanya'da yabancı yatırımların izni hakkındaki makalemizde bulabilirsiniz.
6. Çalışanlar: işletme devri
İşletmenin, işyerinin veya bunların bölümlerinin devri hâlinde çalışanların haklarının korunması hakkında 67/2006 sayılı Kanun ("67/2006 sayılı Kanun"), Konsey'in 12 Mart 2001 tarihli 2001/23/AT sayılı Direktifi'ni iç hukuka aktarır. Kanun, bir ekonomik faaliyetin sürdürülmesi amacıyla devredildiği asset deal'lerde uygulanır (madde 4). Share deal'de işveren aynı şirket olarak kaldığından iş sözleşmeleri değişmez ve ortağın değişmesi tek başına çalışanların bilgilendirilmesini veya onlara danışılmasını gerektirmez. Ancak devralmanın ardından alıcı, iş organizasyonunda önemli değişikliklere yol açabilecek yeniden yapılandırmalara karar verirse, en az 20 çalışanı olan işverenler, çalışanların bilgilendirilmesi ve onlara danışılmasına ilişkin genel çerçevenin belirlenmesi hakkında 467/2006 sayılı Kanun uyarınca çalışanları önceden bilgilendirmek ve onlara danışmak zorundadır. Uygulanacak toplu iş sözleşmesi ek yükümlülükler öngörebilir.
- bireysel iş sözleşmelerinden ve uygulanacak toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve yükümlülükler bütünüyle alıcıya geçer (madde 5);
- satıcı, devirden önce devredilen tüm hak ve yükümlülükleri alıcıya bildirmek zorundadır (madde 6);
- devir tek başına bireysel veya toplu işten çıkarma sebebi oluşturamaz (madde 7);
- çalışan temsilcileri veya bunların bulunmaması hâlinde çalışanlar, devirden en az 30 gün önce yazılı olarak bilgilendirilmeli ve öngörülen tedbirler konusunda aynı süre içinde onlara danışılmalıdır (madde 11 ve 12).
7. Şirketler hukuku işlemleri
SRL: payların devri
Yeniden yayımlanmış 31/1990 sayılı Şirketler Kanunu ("31/1990 sayılı Kanun") uyarınca paylar, şirket dışındaki kişilere ancak sermayenin en az dörtte üçünü temsil eden ortakların onayıyla devredilebilir [202. maddenin (2). fıkrası]. Şirket sözleşmesi ek koşullar (önalım hakkı, tüm ortakların onayı) öngörebilir. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe paylar ortaklar arasında serbestçe devredilir [202. maddenin (1). fıkrası]. Devir sözleşmesinin resmî şekilde yapılması gerekmez; uygulamada adi yazılı şekilde, kural olarak avukat onaylı olarak yapılır.
- Payların devri ticaret siciline ve pay defterine kaydedilir ve ticaret siciline tescilden itibaren üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir (madde 203).
- Devrin tescili ile birlikte gerçek faydalanıcıya ilişkin beyan da güncellenerek ticaret siciline verilir (129/2019 sayılı Kanun).
SA (anonim şirket): hisselerin devri
Anonim şirketlerde nama yazılı hisseler, devreden ve devralan tarafından imzalanan ve pay defterine işlenen bir beyanla veya kanunda öngörülen diğer yollarla devredilir. Borsada işlem gören şirketlere ayrıca sermaye piyasası kuralları uygulanır.
8. SPA'da bedel ve alıcının korunması
Bir işlemin bedeli, işlem tamamlandıktan sonra her bir tarafın üzerinde kalan risklerden bağımsız olarak değerlendirilemez. Pay veya hisse satış sözleşmesi (SPA), hem bu risklere kimin katlanacağını hem de olası zararların hangi koşullarda tazmin edilebileceğini belirlemelidir. Alıcı ve satıcı için aşağıdaki hükümlerin doğrudan mali sonuçları vardır:
- beyan ve garantiler (representations and warranties): satıcı şirketin durumunu teyit eder (paylar üzerindeki mülkiyet, beyan edilmemiş borç bulunmaması, mevzuata uygunluk); bunların ihlali, sözleşmedeki koşullar çerçevesinde tazminat hakkı doğurur; SPA, satıcının verdiği hangi bilgilerin garantileri sınırladığını ve alıcının bir riski bilmesinin tazminat hakkını ne ölçüde etkilediğini belirtmelidir. Belgelerin yalnızca erişime açılması, üstlenilen riskler konusunda yoruma yer bırakmamalıdır;
- yasal tekeffül hükümleriyle ilişki: çifte sorumluluk rejiminden kaçınmak için SPA, Medeni Kanun'daki zapta karşı tekeffül ve ayıba karşı tekeffül hükümlerinin sözleşmesel beyan ve garantilerle birlikte mi uygulanacağını yoksa bunlarla mı ikame edildiğini belirtmelidir; ikame veya sınırlama hükmü kanundaki sınırlara uymalıdır; satıcı, aksine bir hüküm bulunsa dahi, kendi fiilinden veya sözleşmenin kurulması sırasında bildiği ve alıcıdan gizlediği bir sebepten kaynaklanan zaptan sorumludur (Medeni Kanun'un 1699. maddesi); ayıba karşı tekeffülü kaldıran veya sınırlayan hüküm ise satıcının sözleşmenin kurulması sırasında bildiği veya bilmesi gereken ayıplar bakımından hüküm doğurmaz (Medeni Kanun'un 1708. maddesi).
- Satıcının sorumluluğunun sınırlandırılması: her bir talep için asgari bir değer eşiği, taleplerin toplamı için bir eşik, azami sorumluluk sınırı (cap) ve taleplerin ileri sürülmesi için süreler belirlenmesi yoluyla. Bu sınırlamalar, Medeni Kanun'un 1355. maddesi uyarınca kasten veya ağır kusurla verilen zararlara uygulanmaz;
- Due diligence'ta tespit edilen riskler için özel tazminatlar (indemnities), örneğin devam eden bir dava veya vergi incelemesi, açıkça satıcıya yüklenebilir; örneğin devam eden bir dava için korumanın savunma masraflarını da kapsayıp kapsamadığı ve dava stratejisine veya sulh kabulüne kimin karar vereceği belirlenmelidir. Böylece riskin tespiti somut bir sözleşmesel korumaya dönüşür;
- locked box: bedel bir referans bilançoya göre sabitlenir ve satıcı, bu tarihten sonra şirketten değer çıkışı olmadığını garanti eder; mekanizma şirketin olağan harcamalarını engellemez ve sözleşme, örneğin olağan faaliyet kapsamındaki ücretler ve tedarikçilere yapılan ödemeler gibi izin verilen ödemeleri açıkça sayar;
- completion accounts: bedel, closing'den sonra kapanış tarihindeki finansal tablolar (net borç, işletme sermayesi) esas alınarak düzeltilir; sözleşme açık muhasebe kuralları, bir hesaplama örneği, inceleme ve itiraz süreleri ve farkların çözümü için bağımsız bir uzman aracılığıyla da dâhil olmak üzere bir mekanizma öngörmelidir;
- escrow: bedelin bir kısmı, kararlaştırılan yükümlülüklerin teminatı olarak üçüncü bir kişi tarafından yönetilen özel bir hesapta tutulur ve belirli sürelerin dolması veya belirli risklerin çözülmesi üzerine serbest bırakılır; alıcı açısından bu mekanizma tazminatların tahsilini kolaylaştırabilir;
- W&I sigortası (warranty and indemnity): garantilerin ihlalini teminat altına alan bir poliçe; kural olarak, due diligence'tan zaten bilinen riskleri kapsamaz; bu riskler özel tazminatlar yoluyla satıcıda kalır veya bedele yansıtılır.
Bu mekanizmalar birlikte müzakere edilmelidir. Kapsamlı bir garanti, yetersiz bir üst sınıra, çok kısa bir süreye veya izlenmesi zor bir prosedüre tabi tutulursa pratik değeri düşük olabilir. Aynı şekilde, tazminat hakkının varlığı, satıcının ödeme gücünün değerlendirilmesi ve gerektiğinde teminat tesis edilmesi veya sigorta poliçesi yapılması yoluyla fiilî tahsil imkânıyla ilişkilendirilmelidir. Müvekkil açısından müzakerenin amacı, risk gerçekleştiğinde sözleşmesel korumanın kullanılabilir olmasıdır.
9. Vergisel hususlar, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlıkların çözümü
Yerleşik olmayan satıcı bakımından, bir Romanya şirketinin paylarının satışından elde edilen kazanç, Vergi Kanunu hakkındaki 227/2015 sayılı Kanun ("Vergi Kanunu") uyarınca Romanya'da vergiye tabi olabilir [tüzel kişiler için 223. maddenin (2). fıkrasının (b) bendi ve gerçek kişiler için (g) bendi]. Uygulanacak çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması, vergi mukimlik belgesinin sunulması koşuluyla bu vergilendirme hakkını sınırlayabilir veya ortadan kaldırabilir. Payların veya hisselerin devri KDV'den (TVA) muaftır ve devir vergisi doğurmaz.
Asset deal'de varlıkların satışı, ilke olarak, katma değer vergisi (KDV) bakımından vergiye tabi bir işlemdir. Ancak varlıkların tamamının veya bir kısmının işletme devri olarak devri, devralan vergi mükellefi ise mal teslimi sayılmaz [Vergi Kanunu'nun 270. maddesinin (7). fıkrası]. Bu kuralın uygulanması ve KDV düzeltmeleri imzadan önce bir vergi danışmanıyla incelenmelidir. Taşınmazlar için maliyetlere, işlem değerine göre hesaplanan noter ücreti ve tapu siciline tescil harcı eklenir.
SPA, sözleşmeden doğan borç ilişkilerine uygulanacak hukuka ilişkin 593/2008 sayılı (AT) Tüzüğü ("Roma I") uyarınca Romanya hukuku dışında bir hukuka tabi kılınabilir. Ancak payların ve taşınmazların devri ile ticaret sicili ve tapu sicili işlemleri Romanya hukukuna tabi kalır. Uyuşmazlıklar için taraflar sıklıkla uluslararası tahkimi seçer (örneğin, ICC veya VIAC kurallarına göre ya da Romanya Ticaret ve Sanayi Odası nezdindeki Uluslararası Ticari Tahkim Mahkemesi'nde).
Yapmanız gerekenler
- Risklerin ilk taramasından sonra yapıyı (share deal veya asset deal) belirleyin ve vergisel etkileri bir vergi danışmanıyla görüşün.
- İşletmenin arazileri varsa ve alıcı Avrupa Birliği dışındansa, satın almayı bir Romanya şirketi aracılığıyla yapılandırın ve belediye sınırları dışındaki (extravilan) tarım arazilerine ilişkin rejimi ayrıca inceleyin.
- İşlemin Rekabet Konseyi'ne, CEISD'ye veya Avrupa Komisyonu'na bildirilmesi gerekip gerekmediğini daha LOI aşamasında kontrol edin ve süreleri takvime dâhil edin.
- Due diligence'ta ONRC kayıt örneklerini, tapu sicili kayıt örneklerini, vergi borcu durum belgesini ve kontrol değişikliği hükmü içeren sözleşmelerin listesini isteyin.
- Paylar ve varlıklar üzerindeki yükleri RNPM'de kontrol edin.
- SPA'da geciktirici koşulları, satıcının closing'e kadarki yükümlülüklerini ve bedel mekanizmasını öngörün.
- Sorumluluk sınırlarını müzakere edin ve satıcının ödeme gücüne göre tazminatın fiilen nasıl ödeneceğini (escrow, satıcının ana şirketinin garantisi veya W&I sigortası) kontrol edin.
- Asset deal'de çalışanların bilgilendirilmesini ve onlara danışılmasını devirden en az 30 gün önce planlayın.
Sıkça sorulan sorular
Share deal ile asset deal arasındaki fark nedir?
Share deal'de alıcı şirketi tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte devralır. Asset deal'de ise yalnızca belirli varlıkları ve sözleşmeleri satın alır; üstlenilmeyen borçlar ilke olarak satıcıda kalır.
Bir yabancı Romanya'da şirket satın alabilir mi?
Evet. Yabancı yatırımcılar için genel bir kısıtlama yoktur. Hassas alanlarda CEISD izni gerekebilir, tarım arazileri için ise özel kurallar uygulanır. Avrupa Birliği dışından bir tüzel kişi kural olarak doğrudan arazi edinemez, ancak kontrol ettiği bir Romanya şirketi arazi edinebilir.
Rekabet Konseyi'ne ne zaman bildirim yapılmalıdır?
Kontrol edinildiğinde ve tarafların toplam cirosu 10 milyon avroyu aştığında, bunlardan en az ikisinin her birinin Romanya'daki cirosu da 4 milyon avronun üzerinde olduğunda. İşlem izinden önce kapanmaz.
2026'da CEISD bildirimi için eşik nedir?
13 Mart 2026'dan itibaren hassas alanlardaki yatırımlar için eşik 5 milyon avrodur. Eşiğin altındaki yatırımlar, ulusal güvenliği veya kamu düzenini etkileyebilecek nitelikteyse incelenebilir.
Çalışanlar alıcıya geçer mi?
Share deal'de iş sözleşmeleri aynı şirkette kalır. İşletme devri niteliğindeki bir asset deal'de çalışanlar, 67/2006 sayılı Kanun uyarınca tüm haklarıyla birlikte alıcıya geçer.
Pay devri sözleşmesinin resmî şekilde yapılması gerekli midir?
Hayır. Payların devri adi yazılı şekilde yapılabilir; ortaklar kurulu kararı ve güncellenmiş şirket sözleşmesi ticaret siciline verilir. Noterde resmî şekil, kural olarak, asset deal'de taşınmazların devri için gereklidir.
Adesman & Asociații, yabancı yatırımcılara ve Romanya şirketlerine şirket ve işletme satın alımlarında, işlemin yapılandırılması ve due diligence'tan SPA müzakeresine, gerekli izinlere ve closing'e kadar destek verir. Şirketler hukuku, birleşme ve devralmalar alanındaki çalışmalarımız ve vergi hukuku danışmanlığımız hakkında daha fazla bilgi edinin.
Romanya'da bir şirketin satın alınmasını mı değerlendiriyorsunuz? İşlemin yapısını ve takvimini M&A ekibimizle görüşün.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya vergisel danışmanlık niteliği taşımaz. Uygulanacak hukuki rejim, her işlemin somut durumuna ve inceleme tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir.

