Timiș'teki bir şantiyeye montaj işçileri gönderen bir Alman şirketi, bir mühendisi geçici olarak Bükreş'teki şubesine nakleden bir İtalyan grubu ve kendi işçileriyle Avusturya'da iş yürüten bir Romen yüklenici aynı hukuki durumdadır: işçilerin ulusötesi gönderilmesi.
Temel çerçeve, 20 Mayıs 2017'den beri yürürlükte olan, Direktif (UE) 2018/957 ile değiştirilen 96/71/AT sayılı Direktifi ve 2014/67/AB sayılı Direktifi iç hukuka aktaran, ulusötesi hizmet sunumu kapsamında işçilerin gönderilmesine ilişkin 16/2017 sayılı Kanun'dur ("16/2017 sayılı Kanun"). Romanya'dan işçi gönderilmesinde bu Kanun'un yanı sıra 53/2003 sayılı Kanun – İş Kanunu ("İş Kanunu") uygulanır. Sosyal güvenlik, 883/2004 sayılı (AT) Tüzüğü ve 987/2009 sayılı (AT) Tüzüğü ile düzenlenmektedir.
1. 16/2017 sayılı Kanun ne zaman uygulanır
16/2017 sayılı Kanun iki yönde uygulanır: Avrupa Birliği'nin, Avrupa Ekonomik Alanı'nın başka bir üye devletinde veya İsviçre'de yerleşik olup Romanya'ya işçi gönderen işletmelere [madde 3 bent a)] ve Romanya'da yerleşik olup bu devletlerin topraklarına işçi gönderen işletmelere [madde 3 bent b)]. Gönderme, 5. maddede öngörülen üç ulusötesi tedbirden biri yoluyla gerçekleşir:
- işveren ile varış devletindeki hizmet alıcısı arasında akdedilmiş bir sözleşmenin ifası (örneğin bir eser sözleşmesi veya montaj sözleşmesi);
- işçinin aynı gruba ait bir birime veya işletmeye gönderilmesi;
- işçinin bir geçici iş ajansı tarafından başka bir devletteki kullanıcı işletmenin emrine verilmesi.
Her durumda işçi, kendisini gönderen işletmenin çalışanı olmaya devam eder ve iş ilişkisinin gönderme süresi boyunca mevcut olması gerekir. Gönderme, geçici bir faaliyeti gerektirir.
2. Romanya'ya işçi gönderme: ITM'ye bildirim
Çalışma Müfettişliği'ne (Inspecția Muncii) bağlı bölge çalışma müfettişlikleri (ITM), bildirimleri alır ve denetimleri yürütür. Yabancı işletme, faaliyetin yürütüldüğü bölgedeki ITM'ye kendi işçilerinin gönderilmesine ilişkin Romence bir bildirimi "en geç faaliyetin başlamasından önce" iletmekle yükümlüdür [16/2017 sayılı Kanun madde 24 fıkra (2) bent a)].
Bildirim, 337/2017 sayılı Hükümet Kararı (H.G.) ile onaylanan, 654/2021 sayılı Hükümet Kararı ve 302/2023 sayılı Hükümet Kararı ile değiştirilen 16/2017 sayılı Kanun'un Uygulama Usul ve Esasları'nın ("Uygulama Usul ve Esasları") 1 numaralı ekindeki örneğe göre düzenlenir. Bildirim, diğerlerinin yanı sıra işletmenin ve hizmet alıcısının kimlik bilgilerini, uygulanan ulusötesi tedbiri, gönderilen işçilerin sayısını ve kimliğini, göndermenin başlangıç tarihini ve tahmini süresini, işyerinin adresini, hizmetlerin niteliğini ve makamlarla irtibat için belirlenen kişiyi içerir. Bu unsurlardaki her türlü değişiklik ITM'ye "en geç değişikliğin meydana geldiği gün" bildirilir. Bildirim fiziki olarak veya elektronik ortamda sunulabilir.
3. Romanya'da güvence altına alınan çalışma koşulları
İş sözleşmesine uygulanacak hukuktan bağımsız olarak, Romanya'ya gönderilen işçi, 16/2017 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (1) fıkrasında sayılan, kanunla ve genel olarak uygulanan toplu iş sözleşmeleriyle belirlenen çalışma koşullarından yararlanır:
- azami çalışma süresi ve asgari dinlenme süresi;
- ücretli yıllık iznin asgari süresi;
- fazla çalışma, gece çalışması ve resmî tatil günlerinde çalışma ücretleri ile ücretin diğer zorunlu unsurları dahil olmak üzere Romanya topraklarında uygulanan ücret;
- işçilerin geçici iş ajansları tarafından emre verilmesine ilişkin koşullar;
- iş sağlığı, güvenliği ve hijyeni;
- gebe veya yeni doğum yapmış kadınların, çocukların ve gençlerin korunmasına yönelik tedbirler;
- kadın ve erkek arasında eşit muamele ve ayrımcılık yasağı;
- işveren tarafından sağlandığında konaklama koşulları;
- Romanya'daki işyerinden yapılan seyahatler için yol, konaklama ve yemek giderlerine ilişkin ödenekler veya bu giderlerin geri ödenmesi.
Menşe devletin daha elverişli koşulları uygulanmaya devam eder. Göndermeye özgü ödenek, fiilen yapılan yol, konaklama ve yemek giderlerinin geri ödenmesi için ödenen tutarlar hariç olmak üzere ücretin bir parçası sayılır. İşveren, ödeneğin hangi kısmının bu giderleri karşıladığını belirtmezse, ödeneğin tamamı gider geri ödemesi sayılır.
4. Uzun süreli gönderme: 12 veya 18 ayı aşan süreler
Göndermenin fiilî süresi 12 ayı aşarsa, işçiye 3. bölümdeki koşulların yanı sıra kanunla ve genel olarak uygulanan toplu sözleşmelerle belirlenen Romanya'daki tüm çalışma koşulları uygulanır [16/2017 sayılı Kanun madde 6¹ fıkra (1)]. İş sözleşmesinin kurulmasına ve sona ermesine ilişkin usuller, şekil şartları ve koşullar, rekabet yasağı kayıtları dahil, ile tamamlayıcı mesleki emeklilik planları bunun istisnasıdır.
12 aylık süre, işletmenin ITM'ye Uygulama Usul ve Esasları'nın 2 numaralı ekindeki örneğe göre ve en geç 12 aylık sürenin dolmasından önceki gün gerekçeli bir bildirim iletmesi halinde [madde 6¹ fıkra (3)] 18 aya kadar uzatılabilir. Gönderilen bir işçinin aynı görev için aynı yerde bir başka işçiyle değiştirilmesi halinde süreler birleştirilir.
5. İrtibat kişisi, belgeler ve ITM denetimi
Gönderme süresince yabancı işletme, Romen makamlarıyla irtibatı sağlayan ve talep edilen belgeleri çalışma müfettişlerinin kullanımına sunan bir kişi belirler.
ITM'nin talebi üzerine işletme, iş sözleşmesinin veya eşdeğer bir belgenin, ücret ödeme belgelerinin ve çalışma süresi kayıtlarının suretlerini Romence tercümeleriyle birlikte iletir. Çalışma Müfettişliği'ne göre belgeler, talebin alınmasından itibaren en geç 20 iş günü içinde iletilir. Yabancı işletme bu belgeleri 3 yıl süreyle saklar.
16/2017 sayılı Kanun'da öngörülen yükümlülüklere uyulmaması kabahat teşkil eder. Örneğin 2020 yılında getirilen bilgilendirme yükümlülüklerinin ihlali, 20.000 leye kadar idari para cezası ile yaptırıma bağlanır (madde 48).
6. Karayolu taşımacılığı: sürücülere ilişkin özel kurallar
2 Şubat 2022'den itibaren 16/2017 sayılı Kanun, Direktif (UE) 2020/1057'nin uygulanması amacıyla 12/2022 sayılı Hükümet Kararnamesi (O.G.) ile getirilen, karayolu taşımacılığındaki sürücülere ilişkin özel kurallar içermektedir. Sürücüler, ikili yük veya yolcu taşımacılığı yaptıklarında ya da yükleme veya boşaltma yapmaksızın bir devletten transit geçtiklerinde gönderilmiş sayılmaz (madde 5³). Kabotaj ve üçüncü ülkeler arası taşımacılık (cross-trade) işlemlerinde taşımacı, göndermeyi İç Pazar Bilgi Sistemi'nin (IMI) kamuya açık arayüzü üzerinden bildirir ve sürücü bildirimin kanıtını elektronik veya basılı olarak araçta bulundurur.
Romanya'ya veya Romanya'dan bir işçi gönderme mi hazırlıyorsunuz? Faaliyet başlamadan önce bildirimleri, sözleşmeleri ve sosyal güvenlik belgelerini inceliyoruz.
7. Romanya'dan işçi gönderme: İş Kanunu ve 16/2017 sayılı Kanun
İş Kanunu, işverene işyerini görevlendirme (delegare) veya başka bir işverene geçici devir (detașare) yoluyla tek taraflı olarak değiştirme imkânı tanır (madde 42). Bu iki kurum şu şekilde ayrılır:
- görevlendirme (delegare, madde 43–44), kendi işvereni için, olağan işyeri dışında görev tanımına giren işlerin geçici olarak yerine getirilmesidir; 12 ay içinde en fazla 60 takvim günü için öngörülebilir ve uzatma yalnızca işçinin onayıyla yapılır;
- geçici devir (detașare, madde 45–47), işyerinin geçici olarak başka bir işverene, o işverenin yararına değiştirilmesidir; en fazla bir yıl için öngörülebilir ve istisnai olarak, objektif nedenlerle ve her iki tarafın onayıyla altışar ay uzatılabilir; işçi bunu yalnızca istisnai olarak ve haklı kişisel nedenlerle reddedebilir (madde 46);
- her iki durumda da işçi unvanını ve sözleşmeden doğan diğer haklarını korur ve yol ve konaklama giderlerinin ödenmesine ve sırasıyla görevlendirme veya geçici devir ödeneğine hak kazanır.
Ulusötesi gönderme için 16/2017 sayılı Kanun özel yükümlülükler ekler. Romen işveren, yola çıkmadan önce işçiyi varış devletinde uygulanan ücret, göndermeye özgü ödenek, giderlerin geri ödenme şekli ve ilgili devletin gönderme konusundaki resmî internet sayfası hakkında yazılı olarak bilgilendirir (madde 11³). Bunlara İş Kanunu'nun 18. maddesinde yurt dışında çalışma için öngörülen ve bireysel iş sözleşmesine yazılan bilgiler (süre, ödeme para birimi ve şekli, menfaatler, ülkeye dönüş koşulları) eklenir. Varış devletindeki işlemler devletten devlete farklılık gösterir.
8. Sosyal güvenlik: A1 formu
883/2004 sayılı (AT) Tüzüğü'nün 12. maddesinin (1) fıkrasına göre, başka bir üye devlete gönderilen işçi, faaliyetin öngörülen süresi 24 ayı aşmadığı ve işçi gönderilmiş başka bir kişinin yerine geçmediği takdirde gönderen devletin sosyal güvenlik mevzuatına tabi olmaya devam eder.
Bunun kanıtı, 987/2009 sayılı (AT) Tüzüğü'nün 15. maddesine göre gönderen devletin yetkili kurumu tarafından düzenlenen A1 formudur. Romanya'da A1 formu, bölge emeklilik kurumları aracılığıyla Ulusal Kamu Emeklilik Kurumu'ndan (Casa Națională de Pensii Publice, CNPP) talep edilir. Form, kural olarak yola çıkmadan önce alınır. Diğer üye devletlerdeki işverenler tarafından Romanya'ya gönderilen işçiler için menşe devlette düzenlenen A1 formu, belirtilen süre boyunca Romanya'da sosyal sigorta primi ödeme yükümlülüğünden muafiyet sağlar.
9. Romanya'ya gönderilen üçüncü ülke işçileri
27 Nisan 2026'ya kadar Avrupa Birliği dışından gelen işçiler, Romanya topraklarında yabancıların istihdamı ve gönderilmesine ilişkin 25/2014 sayılı Hükümet Kararnamesi ("25/2014 sayılı O.G.") uyarınca Genel Göç İdaresi (Inspectoratul General pentru Imigrări) tarafından verilen bir gönderme izni temelinde Romanya'ya gönderilebiliyordu. Yabancıların Romanya işgücü piyasasına erişimine ilişkin 32/2026 sayılı Hükümet Olağanüstü Kararnamesi ("32/2026 sayılı O.U.G."), 25/2014 sayılı O.G.'nin I. Başlığını yürürlükten kaldırmış ve gönderme iznini kaldırmıştır.
Hâlihazırda üçüncü ülke vatandaşlarının gönderilmesi, gönderme amaçlı uzun süreli vizenin ve gerektiğinde oturma izninin alınmasına yönelik basitleştirilmiş bir usulle iki durumda mümkündür: aynı grup içinde şirket içi transfer ve Avrupa Birliği, Avrupa Ekonomik Alanı veya İsviçre'de yerleşik bir işletme tarafından, o devlette geçerli oturma hakkına sahip bir işçinin gönderilmesi. İkinci durumda gönderme en fazla 12 ay sürebilir ve 36 aylık bir dönem içinde 18 aya kadar uzatılabilir. Yeni rejime ilişkin ayrıntıları 32/2026 sayılı O.U.G. sonrasında yabancı uyrukluların istihdamına ilişkin analizimizde bulabilirsiniz.
10. Gelir vergisi: 183 gün kuralı
A1 formu yalnızca sosyal sigorta primlerini ilgilendirir, gelir vergisini kapsamaz. Romanya 90'dan fazla çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması akdetmiştir ve bunların çoğu 183 gün kuralını öngörmektedir. Kural olarak OECD Model Vergi Anlaşması'nın 15. maddesi örnek alınarak hazırlanan bu anlaşmalara göre, varış devletinde yürütülen faaliyet karşılığındaki ücret, aşağıdaki üç koşulun birlikte gerçekleşmesi halinde yalnızca mukim olunan devlette vergilendirilebilir:
- işçi varış devletinde 12 aylık bir dönem içinde (veya anlaşmanın ifadesine göre bir vergi yılı içinde) en fazla 183 gün bulunur;
- ücret, varış devletinde mukim olmayan bir işveren tarafından ödenir;
- ücret, işverenin varış devletindeki bir işyeri (daimi işyeri) tarafından üstlenilmez.
Koşullardan herhangi biri gerçekleşmezse ücret varış devletinde vergilendirilebilir hale gelir ve mukim olunan devlet vergi mahsubu veya istisna uygular. Yabancı işverenin Romanya'daki faaliyeti aynı zamanda bir daimi işyeri oluşturabilir ve hizmetlerin Romen alıcısının, gönderilen dar mükellef kişilere ilişkin olarak Ulusal Vergi İdaresi Ajansı'na (Agenția Națională de Administrare Fiscală, ANAF) karşı beyan yükümlülükleri vardır. Vergisel konularda vergi hukuku ekibimiz size yardımcı olabilir.
11. Yapmanız gerekenler
- Uygulanacak ulusötesi tedbiri (hizmet alıcısıyla sözleşme, grup içi gönderme, geçici iş) ve göndermenin tahmini süresini belirleyin.
- Gönderme bildirimini en geç faaliyetin başlamasından önce yetkili ITM'ye sunun ve her türlü değişikliği aynı gün bildirin.
- Romanya'da uygulanacak ücreti kanun ve genel olarak uygulanan toplu sözleşmeler esasında hesaplayın ve belgelerde gider geri ödemesini gönderme ödeneğinden ayırın.
- 12 aylık süreyi takip edin ve 18 aya uzatma bildirimini zamanında iletin.
- İrtibat kişisini belirleyin ve A1 formları dahil belgeleri Romence olarak hazırlayın.
- Romanya'dan gönderilen işçiler için İş Kanunu'na göre geçici devir veya görevlendirme kararını düzenleyin, sözleşmeyi güncelleyin ve işçiyi yola çıkmadan önce yazılı olarak bilgilendirin.
- Üçüncü ülke işçileri için, göndermeyi planlamadan önce 32/2026 sayılı O.U.G. ile izin verilen durumlardan birine girip girmediklerini kontrol edin.
- 183 gün kuralını ve daimi işyeri riskini analiz edin.
Sıkça sorulan sorular
Gönderme bildirimi ITM'ye ne zaman sunulmalıdır?
En geç Romanya'daki faaliyetin başlamasından önce, faaliyetin yürütüldüğü bölgedeki ITM'ye, Romence olarak ve Uygulama Usul ve Esasları'nda öngörülen örneğe göre.
Romanya'ya gönderilen bir işçiye hangi ücret ödenmelidir?
Kanunla ve genel olarak uygulanan toplu sözleşmelerle belirlenen asgari ücreti ve zorunlu ek ödemeleri kapsayan, Romanya'da uygulanan ücret. Yol, konaklama ve yemek giderlerinin geri ödenmesi hesaba katılmaz.
Ulusötesi bir gönderme ne kadar sürebilir?
16/2017 sayılı Kanun azami bir süre öngörmez; ancak 12 aydan, gerekçeli bildirim üzerine ise 18 aydan sonra Romanya'daki çalışma koşullarının neredeyse tamamı uygulanır. A1 formu kural olarak en fazla 24 ay için düzenlenir.
Romanya'da A1 formunu kim düzenler?
İşverenin talebi üzerine, bölge emeklilik kurumları aracılığıyla Ulusal Kamu Emeklilik Kurumu.
AB dışından gelen işçiler için gönderme izni hâlâ gerekli mi?
Hayır. 27 Nisan 2026'dan itibaren gönderme izni 32/2026 sayılı O.U.G. ile kaldırılmıştır. Gönderme yalnızca bu kararnamede öngörülen sınırlı durumlarda mümkündür.
Adesman & Asociații, Romanya'da hizmet sunan yabancı şirketlere ve diğer devletlere işçi gönderen Romen işverenlere bildirimlerin ve sözleşmelerin hazırlanmasında, ITM ile ilişkilerde ve iş uyuşmazlıklarında yardımcı olmaktadır. İş hukuku alanındaki çalışmalarımız ve Romanya'da işçilerin işten çıkarılmasına ilişkin kurallar hakkında daha fazla bilgi edinin.
Romanya'ya gönderilmiş işçileriniz mi var veya yurt dışına işçi mi gönderiyorsunuz? İş hukuku ekibimizle görüşün.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Uygulanacak hukuki rejim, her bir göndermenin somut durumuna ve inceleme tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir.



